📖 Lý thuyết
Mật mã học là gì?
Mật mã học (Cryptography) là khoa học và nghệ thuật viết và giải mã thông điệp để đảm bảo tính bảo mật, toàn vẹn và xác thực của thông tin. Từ "cryptography" xuất phát từ tiếng Hy Lạp: kryptós (ẩn giấu) và graphein (viết).
Lịch sử phát triển
2000 TCN: Người Ai Cập sử dụng hieroglyphics không chuẩn
100 TCN: Julius Caesar sử dụng Caesar Cipher
1586: Blaise de Vigenère phát minh Vigenère Cipher
1918: Enigma machine được phát minh
1976: Diffie-Hellman key exchange - khởi đầu của mật mã học hiện đại
1977: RSA algorithm được công bố
2001: AES (Advanced Encryption Standard) được chấp nhận
Các thuật ngữ cơ bản
- Plaintext (Văn bản gốc):
- Thông điệp ban đầu, chưa được mã hóa
- Ciphertext (Văn bản mã hóa):
- Thông điệp đã được mã hóa, không thể đọc được
- Encryption (Mã hóa):
- Quá trình chuyển đổi plaintext thành ciphertext
- Decryption (Giải mã):
- Quá trình chuyển đổi ciphertext về plaintext
- Key (Khóa):
- Thông tin bí mật dùng để mã hóa và giải mã
- Cipher (Thuật toán mã hóa):
- Phương pháp hoặc thuật toán để mã hóa và giải mã
- Cryptanalysis (Phân tích mật mã):
- Khoa học nghiên cứu cách phá mã mà không cần biết khóa
Ứng dụng trong đời sống
- HTTPS: Bảo vệ thông tin khi duyệt web
- Email: Mã hóa email để bảo mật
- Ngân hàng: Bảo vệ giao dịch tài chính
- Blockchain: Nền tảng của Bitcoin và cryptocurrency
- Mật khẩu: Hash và salt để lưu trữ an toàn
- VPN: Mã hóa kết nối internet
🎮 Thử nghiệm
Hãy thử mã hóa một thông điệp đơn giản:
📝 Kiểm tra kiến thức
🎯 Thử thách
Hoàn thành các thử thách sau để nắm vững kiến thức: